ΑΝΤΩΝΗΣ ΒΓΟΝΤΖΑΣ

Αρθρογραφία  

arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
 






 

Loading

     Μέρος 3ο-Συλλογική ιατρική ευθύνη
--
Επιστροφή στο ¨Το Ιατρικό Ατύχημα και ο Νόμος¨

Σχετικά άρθρα  

   

Ευθύνη συνεργαζόμενης ιατρικής ομάδας και συλλογική ιατρική ευθύνη

1. Στη σύγχρονη ιατρική επιστήμη είναι συνήθης η παροχή ιατρικών υπηρεσιών από συνεργαζόμενη ομάδα ιατρών. «Συνεργαζόμενη ιατρική ομάδα» υπάρχει στις περιπτώσεις που δύο ή περισσότεροι ιατροί παρέχουν στον ασθενή τις υπηρεσίες τους συνεργαζόμενοι από κοινού, δηλαδή όταν η παροχή ενός ιατρού συμπλέκεται ή συσχετίζεται, άμεσα ή έμμεσα, με την παροχή του άλλου, ώστε να παρέχεται μία συνολική ιατρική υπηρεσία, χωρίς όμως αυτή να συνεπάγεται την κατάργηση της ιατρικής ειδικότητας ή του προσωπικού τομέα καθηκόντων του κάθε ιατρού, αλλά υπό την έννοια ότι η επιμέρους ιατρική παροχή αποτελεί τον αναγκαίο όρο (conditio) για την κανονική εκπλήρωση της συνολικής - ενιαίας παροχής της ιατρικής ομάδας [1]. Συνηθέστερο παράδειγμα συνεργαζόμενων ιατρών αποτελεί η χειρουργική ομάδα [2], στην οποία συμμετέχουν ισότιμα ιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, ενδεχομένως μαζί με ειδικευόμενους ιατρούς.

2. Ως γενική αρχή στον καθορισμό των πεδίων αρμοδιότητας που χρησιμεύει στον εντοπισμό της ευθύνης του χειρουργού ή του αναισθησιολόγου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ο χειρουργός είναι αρμόδιος για τη χειρουργική επέμβαση και ο αναισθησιολόγος για τη διαδικασία της αναισθησίας. Μεταξύ τους ισχύει, όπως σε όλες τις περιπτώσεις συγκλίνουσας δράσης, η «αρχή της εμπιστοσύνης», σύμφωνα με την οποία κανένας δεν οφείλει κατά τη δράση του να λάβει υπόψη του το ενδεχόμενο σφάλματος του άλλου, παρά μόνο αν υπάρχουν εμφανείς ενδείξεις για το αντίθετο, δηλαδή εμφανή και σοβαρά κενά κατάρτισης. Στην πράξη, όμως, ο καθορισμός των πεδίων αρμοδιότητας συχνά δεν είναι εύκολος, διότι τα όρια κάποιων πεδίων δεν είναι πάντα δυνατόν να περιγραφούν με σαφήνεια και η νομική αρχή της εμπιστοσύνης προϋποθέτει ανάλογο υπόβαθρο ανθρώπινων σχέσεων που δεν είναι πάντα υπαρκτό [3].

3. Πολλές φορές εμφανίζεται διάσταση απόψεων μεταξύ χειρουργού και αναισθησιολόγου για το χρόνο της εγχείρισης ή για τη θέση του ασθενή στο χειρουργικό τραπέζι. Εδώ η κάθε περίπτωση πρέπει να κρίνεται ad hoc. Βασικό είναι πάντως το ότι ο αναισθησιολόγος δεν μπορεί να υποχωρεί σε περιπτώσεις που από τις απαιτήσεις του χειρουργού τίθενται σε κίνδυνο οι ζωτικές λειτουργίες του ασθενή, ενώ αντίθετα υποχωρήσεις είναι δυνατές εκεί όπου ο αναισθησιολόγος θεωρεί ότι είναι σε θέση να αντιμετωπίσει με επάρκεια ενδεχόμενες επιπλοκές (Βλ. πιο κάτω Υπόθεση Εισαγγελέα Ανδρουλιδάκη).

4. Η ίδια προβληματική της συγκλίνουσας δράσης εμφανίζεται και σε περιπτώσεις συνεργασίας του αναισθησιολόγου με βοηθητικό προσωπικό (π.χ. νοσοκόμες). Υπάρχουν πράγματι πεδία στα οποία το προσωπικό αυτό εργάζεται έχοντας ειδική αρμοδιότητα (π.χ. απολύμανση των εργαλείων που χρησιμοποιούνται στις επεμβάσεις). Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αναισθησιολόγος δεν χρειάζεται να ελέγξει αν κάποιο χειρουργικό εργαλείο είναι απολυμασμένο, εκτός κι αν έχει υπόνοιες για το αντίθετο ή δείγματα ασυνέπειας από το συγκεκριμένο πρόσωπο. Αμφίβολο είναι αν αυτό ισχύει στον τομέα της ετοιμασίας ενέσεων και φαρμάκων από το βοηθητικό προσωπικό, όπου αν δεν υπάρχουν εξειδικευμένοι νοσοκόμοι για την εντατική και τα χειρουργεία, τίθεται το ζήτημα αν ο ιατρός θα πρέπει να επαφίεται σε αυτές ή να ελέγχει ο ίδιος την κατάσταση ζητώντας τουλάχιστον η ετοιμασία να γίνεται όσο ο ίδιος είναι παρών.

ΙV. Η ενημέρωση του ασθενή και η συναίνεσή του πριν την τέλεση των ιατρικών πράξεων - Προσέγγιση από την σκοπιά των αναισθησιολόγων

1. Στα άρθρα 11 και 12 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005, Α΄ 287) προβλέπεται η υποχρέωση ενημέρωση του ασθενή από τον θεράποντα ιατρό του και η λήψη της συναίνεσης του ενημερωμένου ασθενή για την εκτέλεση οποιασδήποτε ιατρικής πράξης.

2. Η πιο πάνω διάταξη καλύπτει το σύνολο των πράξεων όλων των ειδικοτήτων της ιατρικής επιστήμης. Είναι, πάντως, χρήσιμο να προσεγγίσουμε έστω και σύντομα το θέμα της ενημέρωσης και συναίνεσης του ασθενή σε σχέση με την αναισθησία.

3. Η αναισθησία είτε γενική είτε τοπική αποτελεί καθαυτήν μια επέμβαση στο σώμα του ασθενή σοβαρής μορφής. Έτσι όπως και για τις ιατροχειρουργικές επεμβάσεις τίθεται για τους νομικούς θέμα, ακόμη κι αν αυτή έχει γίνει lege artis και είναι επιτυχής, κατά πόσο αποτελεί σωματική βλάβη και πόσο απαραίτητη είναι η ενημέρωση και συναίνεση του ασθενή[4]. Θα μπορούσε να υποθέσει κάποιος ότι δίνοντας ο ασθενής τη συναίνεσή τους για την εγχείριση ουσιαστικά καλύπτει με αυτή και την αναισθησία. Παρόλα αυτά για να καλύπτει η συναίνεση και την αναισθησία. Ο αναισθησιολόγος ενημερώνει τον ασθενή σχετικά με όλα εκείνα που αφορούν στην πραγματική κατάσταση της υγείας του, το είδος της ασθένειας από την οποία πάσχει, τη φύση, τη σημασία και την έκταση των ιατρικών μέσων που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν, δηλαδή τη μέθοδο της αναισθησίας που θα χρησιμοποιήσει, να αναφέρει το λόγο για τον οποίο χρησιμοποιεί αυτή τη μέθοδο και τις εναλλακτικές λύσεις. Κυρίως όμως ο αναισθησιολόγος οφείλει να ενημερώσει τον ασθενή για τους πιθανούς κινδύνους και τις επιπλοκές που μπορεί να υπάρξουν από τη χορήγηση αναισθησίας.

4. Η ενημέρωση που περιγράφεται στην προηγούμενη παράγραφο λαμβάνει χώρα πριν από την εγχείριση του ασθενή. Ένα ζήτημα που τίθεται είναι η ενημέρωση του ναρκωμένου ασθενή. Δηλαδή αν μπορεί να υπάρξει περαιτέρω ενημέρωση του ασθενή πέρα από την αρχική διαφώτιση που παρασχέθηκε, εξαιτίας νέων στοιχείων που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της επέμβασης και τα οποία δεν διέγνωσαν και ούτε μπορούσαν να διαγνώσουν οι θεράποντες ιατροί εκ των προτέρων.

V. Η ιατρική δίκη (με κατηγορούμενο / εναγόμενο ιατρό - αναισθησιολόγο)

1. Στην πλειοψηφία των δικών, το δικαστήριο είναι σε θέση να εκτιμήσει τα κοινά σφάλματα. Στην ιατρική δίκη, όμως, όπου εξετάζονται αυστηρά ιατρικής φύσης σφάλματα, το δικαστήριο προσφεύγει στην βοήθεια πραγματογνωμόνων.

2. Διαδικαστικά στην ιατρική δίκη, όπου ο κατηγορούμενος είναι ιατρός - αναισθησιολόγος, εξετάζεται [5] (ενδεικτικά):

- Αν ενήργησε lege artis, δηλαδή σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και σύμφωνα με τους κανόνες της δεοντολογίας.

- Αν ο φερόμενος ως δράστης του εγκλήματος έδειξε έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε από τις περιστάσεις. Η κρατούσα στη θεωρία και νομολογία άποψη κρίνει με βάση τον μέσο συνετό ειδικό του κλάδου. Αν δηλαδή οι πράξεις του είναι πλήρεις και επιμελείς και έπραξε ό,τι όφειλε και μπορούσε χωρίς να υποπέσει σε σφάλμα, κακοτεχνία, παράλειψη, παραμέληση κλπ.

- Αν και εφόσον διαπιστωθεί ότι και ο συγκεκριμένος αναισθησιολόγος πράγματι έδειξε μια συμπεριφορά, που κατά τους ιατρικούς κανόνες λειτούργησε ως πηγή κινδύνου για το έννομο αγαθό της ζωής ή της υγείας του ασθενή, μόνο τότε επιτρέπεται να εξεταστεί αν αυτή ήταν προβλεπτή και αποτρέψιμη στη συγκεκριμένη περίπτωση για τον μέσο ειδικό του κλάδου.

- Αν υπήρξε σφάλμα άλλου ιατρού, συναδέλφου ή βοηθού του, ή σφάλμα του βοηθητικού προσωπικού κατά την εκτέλεση των δικών του καθηκόντων.

- Η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας ανάμεσα στην συγκεκριμένη πράξη (ιατρικό σφάλμα) και το αποτέλεσμα που επήλθε.

- Αν το αποτέλεσμα ήταν τυχαίο ή αδύνατο να προβλεφθεί, για παράδειγμα ανακοπή που μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια αναισθησίας από τη χορήγηση της συνηθισμένης ποσότητας αναισθητικού φαρμάκου.


[1] Ευ. Στασινόπουλου Ευθύνη της συνεργαζόμενης ιατρικής ομάδας και συλλογική ιατρική ευθύνη, ΝοΒ 2004 (52) σελ. 1883 - 1896, ιδίως σελ. 1884.

[2] Βλ. Καϊάφα - Γκμπάνι ό.π. σελ. 876, όπου αναφέρεται στην έκφραση του Ν. Ανδρουλάκη ότι «οι ιατροχειρουργικές επεμβάσεις αποτελούν το πεδίο συγκλίνουσας δράσης περισσότερων προσώπων».

[3] Καϊάφα - Γκμπάντι ό.π., σελ. 877.

[4] Μ. Καϊάφα - Γκμπάντι ό.π., σελ. 879.

[5] Καϊάφα - Γκμάντι ό.π., σελ. 877, Δ. Σακκά Η αντιστροφή του βάρους απόδειξης στην ιατρική δίκη, ΝομΕπιθ 2003 (31) σελ. 87 - 107 και ιδίως



Σχετικά άρθρα
Μέρος 2ο-Η ευθύνη του αναισθησιολόγου σε αναισθητικά α
Μέρος 3ο-Συλλογική ιατρική ευθύνη
Μέρος 4ο-Υποθέσεις αναισθητικών ατυχημάτων

Share |
 
papa
Ανοίξτε την Βουλή! Επιτρέπεται σύγχυση στα εθνικά θέματα; ¨Πορεία στην Ομίχλη της Κρίσης¨

 

 

Το ότι δεν φταίνε τα θύματα είναι, περίπου, βέβαιο. Τα περισσότερα δεν ήταν καν κάτοικοι της περιοχής. Να φταίνε, άραγε, τα μι

Το non paper της αμερικανικής πρεσβείας και η τουρκική επιχειρηματολογία για το τέλος ισχύος των διεθνών συνθηκών.

Επ

 

 

Πάρα πολύς κόσμος παραβρέθηκε στην παρουσίαση του βιβλίου του Αντώνη Βγόντζα ¨Πορεία στην Ομίχλης της Κρί

 

«ΔΙΚΗ»

20  χρόνια μετά την παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου

Εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα, 2009
<

webdesign by mediapro || content management by fgcms