ΑΝΤΩΝΗΣ ΒΓΟΝΤΖΑΣ

Αρθρογραφία  

arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
 






 

Loading

     Μέρος 4ο-Ο ψυχικά ασθενής εταίρος στη θεραπευτική διαδ
--
Επιστροφή στο ¨Ηθικά και Νομικά Διλήμματα της ψυχιατρικής πράξης¨

Σχετικά άρθρα  

   

1. Ο ψυχικά ασθενής εταίρος στη θεραπευτική διαδικασία. Πόσο απαραίτητη είναι η συναίνεσή του ή ποιος συναινεί τελικά για τον ψυχικά ασθενή;

  • Διακήρυξη της Χαβάης/ΙΙ (παρ. 3): Ο ψυχίατρος αποβλέπει σε μια θεραπευτική αγωγή που θεμελιώνεται σε αμοιβαία συμφωνία. Στην άριστη περίπτωση, απαιτεί εμπιστοσύνη, εχεμύθεια, συνεργασία και αμοιβαία υπευθυνότητα. Μια τέτοια σχέση μπορεί να μην είναι δυνατόν να επιτευχθεί με ορισμένους ασθενείς. Σε μια τέτοια περίπτωση η επαφή θα πρέπει να εξασφαλίζεται με ένα συγγενή ή με άλλο πρόσωπο με στενή σχέση με τον άρρωστο».
  • Διακήρυξη της Χαβάης/ΙΙ (παρ. 5): «Καμιά διαδικασία δε θα πρέπει να γίνεται και καμιά θεραπεία δε θα πρέπει να εφαρμόζεται αντίθετα ή ανεξάρτητα από τη θέληση του ίδιου του αρρώστου εκτός αν λόγω ψυχικής νόσου δεν μπορεί να διαμορφώσει κρίση για το τι είναι προς το καλύτερο συμφέρον του και αν χωρίς αυτή τη θεραπεία είναι πιθανόν να συμβούν σοβαρές συνέπειες στον ίδιο ή σε άλλους».
  • Διακήρυξη Μαδρίτης (παρ. 3): «Ο ασθενής είναι δικαιωματικά εταίρος στη θεραπευτική διαδικασία. Η θεραπευτική σχέση πρέπει να βασίζεται σε αμοιβαία εμπιστοσύνη και σεβασμό, ώστε να επιτρέπει στον ασθενή να αποφασίζει ελεύθερα, μετά από ενημέρωση.»
  • Διακήρυξη Μαδρίτης (παρ. 4): «Όταν ο ασθενής είναι ανίκανος ή και ανήμπορος να κρίνει σωστά λόγω ψυχικής διαταραχής, οι ψυχίατροι πρέπει να συνεννοούνται με την οικογένειά και, αν είναι απαραίτητο, να ζητούν νομική συμβουλή, προκειμένου να διασφαλίσουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα νομικά δικαιώματα του ασθενή. Καμιά θεραπεία δε θα πρέπει να χορηγείται χωρίς τη θέληση του αρρώστου, εκτός αν η άρνηση θεραπείας θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του ίδιου και εκείνων που τον περιβάλλουν. Η θεραπεία πρέπει πάντοτε να αποσκοπεί προς το καλύτερο δυνατό συμφέρον του ασθενή».
  • Σχέση γιατρού - αρρώστου[1]:

Η σχέση του γιατρού με τον άρρωστο είναι μια μοναδική εμπειρία. Ο ίδιος ο άρρωστος θα αναζητήσει αυτή τη σχέση και θα επενδύσει σε αυτή πολλά γιατί την συνυφαίνει με την προϋπόθεση της υγείας και της ζωής του. Και θα 'ρθει φέρνοντας μαζί του όλο το φάσμα των συναισθηματικών του αντιδράσεων, που δεν καθορίζονται μόνο από την αρρώστια ή το φόβο για την επικείμενη αρρώστια, αλλά συνυφαίνονται με όλη την προηγούμενη εμπειρία του, την προσωπικότητά του και το πολύπλοκο πλέγμα των οικογενειογενών και κοινωνιογενών επιδράσεων, που διαμορφώνουν τη στάση του απέναντι στο γιατρό και απέναντι στην ίδια του την αγωνία. Θα έρθει με όλες τις βασικές προϋποθέσεις για την εγκατάσταση μιας εξαρτητικής σχέσεως.

Ποια θα είναι η δικιά σας στάση; Τι περιθώρια θετικής προσαρμογής έχετε σεις, στις συναισθηματικές ανάγκες του αρρώστου; Πώς θα αξιοποιήσετε τη μοναδικότητα της σχέσεως;

Αποτελεί σήμερα κοινή διαπίστωση, πως όχι μονάχα οι τεχνικές γνώσεις του γιατρού, αλλά και ο τρόπος που θα τις εφαρμόσει στον άρρωστο, η στάση του και η συναισθηματική του δοτικότητα θα καθορίσουν σε σημαντικό βαθμό την πορεία και την εξέλιξη της σωματικής νόσου του αρρώστου. Εξ άλλου αρκεί να υπομνησθεί, πως το 45% τουλάχιστον των αρρώστων που προσέρχονται για σωματικές νόσους πάσχουν από ψυχοσωματικές (ψυχοφυσιολογικές) ή σωματοψυχικές εκδηλώσεις για να πιστοποιηθεί η σημασία των «ψυχικών» μεταβλητών στην καθημερινή ιατρική πράξη. Ο καθηγητής Κουρέτας στο βιβλίο του «Μαθήματα Ψυχιατρικής» πρόθεσε σαν μετόπη του διδακτικού του αυτού έργου την γνωστή ρήση του Karl Jaspers «Ο ιατρός είναι εις το ύψος της αποστολής του εν ω μέτρω είναι ψυχίατρος».

  • Σχέση γιατρού - αρρώστου[2]:

Ο γιατρός έχει πολλά εργαλεία για να διαγνώσει, να χειριστεί και να θεραπεύσει τις διαταραχές των αρρώστων. Αυτά τα εργαλεία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα, που επεκτείνεται από την εξονυχιστική εργαστηριακή έρευνα έως τις ιδιαίτερα περίπλοκες ακτινογραφικές τεχνικές. Αν και οι ιατρικές σχολές και οι κλινικές που παρέχουν ειδικότητα προσφέρουν ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να αποκτήσει κανείς βασικές αλλά και περίπλοκες ειδικές ικανότητες, συχνά κάποια από αυτές τις ικανότητες αντιμετωπίζεται με επιφανειακό τρόπο. Πρόκειται για την ικανότητα ανάπτυξης μιας παραγωγικής σχέσης ανάμεσα στο γιατρό και τον άρρωστο. Προϋπόθεση για να αναπτυχθεί μια τέτοια ικανότητα είναι μια πλήρης εκτίμηση των περιπλοκοτήτων της ανθρώπινης συμπεριφοράς, όπως και μια αυστηρή εκπαίδευση στις τεχνικές του να ακούει κανείς τους ανθρώπους. Προκειμένου να διαγνώσει, να χειριστεί και να θεραπεύσει τη διαταραχή ενός αρρώστου, ο γιατρός πρέπει να μάθει να ακούει. Για πολλούς γιατρούς που έχουν μάθει από την εκπαίδευσή τους να είναι πρώτα και κύρια παρεμβατικοί και επιθετικοί και να κρατούν τον έλεγχο των καταστάσεων, η πράξη του ακροάσθαι ίσως να παίρνει τη μορφή μιας άβολης παθητικότητας. Εν τούτοις, ένας από τους σοβαρότερους στόχους του οποιουδήποτε ιατρικού εκπαιδευτικού κέντρου είναι να βοηθηθεί ο γιατρός να αποκτήσει τη δεξιότητα να ακούει τόσο αυτά που λέει ο ίδιος αλλά και ο άρρωστος, όσο και τα υπόγεια ρεύματα των ανομολόγητων αισθημάτων που διακινούνται ανάμεσά τους. Ο γιατρός που παρακολουθεί αδιάκοπα όχι μόνο το περιεχόμενο της αλληλεπίδρασης (αυτά που λένε ο γιατρός και ο άρρωστος) αλλά και τη διαδικασία (αυτά που ο γιατρός και ο άρρωστος ίσως να μη λένε, αλλά μεταφέρουν ο ένας στον άλλο με διάφορους τρόπους), είναι ένας γιατρός που ξέρει ότι η επικοινωνία ανάμεσα σε δύο ανθρώπους είναι μία διεργασία που επιτελείται σε πολλά επίπεδα. Ένας γιατρός, ο οποίος έχει την ευαισθησία να καταλάβει τις επιδράσεις που ασκούν η ιστορία, ο πολιτισμός, το περιβάλλον και η ψυχολογία επάνω στη σχέση του με τον άρρωστο είναι ένας γιατρός ο οποίος δουλεύει με την πολύπλευρη προσωπικότητα ενός αρρώστου και όχι με ένα νοσολογικό σύνδρομο. Όταν η τέχνη και η τεχνική του ενεργητικώς ακροάσθαι δεν υπογραμμίζονται, δεν εκτιμώνται και δε διδάσκονται, οι γιατροί δεν κατορθώνουν να μάθουν έστω και στοιχειωδώς να εγκαθιστούν μια σχέση με τον άρρωστό τους, με αναπόφευκτο αποτέλεσμα η φροντίδα του αρρώστου να είναι ο μεγάλος χαμένος.

  • Ζήτημα γενικότερου χαρακτήρα: η σχέση[3].

Η συνειδητοποίηση του τι συμβαίνει στη σχέση μεταξύ γιατρού και αρρώστου απαιτεί μια συνεχή αξιολόγηση. Όσο περισσότερο καταλαβαίνουν οι γιατροί τον εαυτό τους, τόσο περισσότερο σίγουροι αισθάνονται και τόσο ικανότεροι είναι να αλλάζουν κάθε καταστροφική τάση. Οι γιατροί πρέπει να είναι ενσυναισθητικοί, όχι όμως μέχρι του σημείου να αναλαμβάνουν όλα τα βάρη των αρρώστων τους, ή, εκτός κάθε πραγματικότητας, να φαντάζονται ότι είναι οι μοναδικοί τους σωτήρες. Θα πρέπει να έχουν την ικανότητα φεύγοντας από το ιατρείο τους ή το νοσοκομείο να αφήνουν πίσω τα προβλήματα των αρρώστων και να μην τους χρησιμοποιούν σαν υποκατάστατα προσωπικών σχέσεων που πιθανόν λείπουν από τις δικές τους ζωές. Διαφορετικά θα υπολείπονται στις προσπάθειές τους να βοηθήσουν τους αρρώστους, οι οποίοι χρειάζονται συμπάθεια και κατανόηση, αλλά όχι συναισθηματισμούς και υπερεμπλοκές.

Ο γιατρός είναι επιρρεπής σε μια κάπως αμυντική στάση, εν μέρει μάλιστα δικαιολογημένη, δεδομένου ότι πολλοί αθώοι γιατροί έχουν μηνυθεί, έχουν δεχθεί επιθέσεις ή έχουν ακόμα δολοφονηθεί γιατί δεν έδωσαν σε ορισμένους αρρώστους την ικανοποίηση που επιθυμούσαν. Επακόλουθο μπορεί να είναι η υιοθέτηση αμυντικής στάσης του γιατρού σε όλους τους αρρώστους. Και παρά το ότι μια τέτοια ακαμψία μπορεί να δημιουργεί μια εικόνα εμβρίθειας και ικανότητας, είναι συχνά αναντίστοιχη με την πραγματικότητα. Μεγαλύτερη διαλλακτικότητα οδηγεί σε μεγαλύτερη απαντητικότητα στο λεπτό παιχνίδι που παίζεται ανάμεσα σε δύο πρόσωπα. Ο γιατρός πρέπει να μάθει να αποδέχεται το γεγονός ότι όσο και αν επιθυμεί να ελέγχει τα πάντα στη φροντίδα ενός αρρώστου, η επιθυμία του αυτή δεν μπορεί ποτέ να πραγματοποιηθεί πλήρως. Υπάρχουν καταστάσεις όπου άσχετα με το πόσο ευσυνείδητος, ικανός ή υπεύθυνος είναι ο γιατρός, δεν μπορεί να ελεγχθεί η νόσος.

Οι γιατροί πρέπει να μην υπεκφεύγουν από τα θέματα που λόγω των ευαισθησιών, ιδιαιτεροτήτων ή προκαταλήψεών τους, δυσκολεύονται να τα διαπραγματευθούν, όταν αυτά τα θέματα είναι σημαντικά για τον άρρωστο.

Σε μια σύνθετη αλληλεπίδραση, όπως η σχέση γιατρού - αρρώστου, τα λάθη, αν δεν είναι συχνά, δεν είναι συνήθως καταστροφικά. Όταν ο άρρωστος αισθάνεται ενδιαφέρον, ενθουσιασμό και καλή θέληση από τον εξεταστή, είναι έτοιμος να ανεχθεί και μεγαλύτερη απειρία.

  • Εχεμύθεια - ψυχιατρικό απόρρητο:

Όρκος του Ιπποκράτη (5ος π.Χ. αιώνα):

«...Ά δ' άν έν θερεπείη ή ίδω ή ακούσω ή και άνευ θεραπηίης κατά βίον ανθρώπων, α μή χρή ποτέ εκλαλέεσθαι έξω, άρρητα ηγεύμενος είναι τα τοιαύτα...» (ό,τι βλέπω ή ακούω κατά την ιατρική άσκησή μου ή και εκτός της επαγγελματικής μου δραστηριότητας, το οποίο δεν πρέπει να κοινολογηθεί, θα το κρατώ μυστικό, γιατί νομίζω πως τέτοια πράγματα δεν πρέπει να επαναλαμβάνονται).

  • Ιατρικό απόρρητο[4]:

- Βασική υποχρέωση του γιατρού κατά την ενάσκηση του λειτουργήματός του είναι η εχεμύθεια και περισσότερο συγκεκριμένα η διαφύλαξη του απορρήτου χαρακτήρα όλων εκείνων των πληροφοριών και των στοιχείων που θα περιέλθουν, λόγω της ιδιότητάς του, σε γνώση του και θα αφορούν τον άρρωστό του και ειδικότερα την υγεία του. Η υποχρέωσή του απορρέει από βασικές ηθικές επιταγές που αποτελούν τη βάση της Δεοντολογίας στην Ιατρική, αλλά και νομικές επιπλέον ρήσεις και διατάξεις, η παραβίαση των οποίων συνεπάγεται αδίκημα.

- Έννοια ιατρικού απορρήτου[5]: Το καθήκον του γιατρού για την άσκηση του λειτουργήματός του αποτελεί βασική του υποχρέωση που περιλαμβάνεται στον όρκο ακόμη του Ιπποκράτη. Είναι χωρίς αμφιβολία γεγονός ότι ο άρρωστος όταν βρεθεί στην ανάγκη να ζητήσει για θέματα υγείας κάποια ιατρική συνδρομή βλέπει πολύ συχνά το γιατρό του ως εξομολόγο. Η λήψη άλλωστε από το γιατρό του απαραίτητου ιστορικού της αρρώστιας, αλλά ακόμα και η ίδια η θεραπευτική αγωγή παρέχει πολύ συχνά την εικόνα μιας τέτοιας «εξομολόγησης», όπως άλλωστε και η υποβολή ορισμένων ερωτήσεων που μπορεί να φθάσει να θεωρηθεί ότι εγγίζει τα όρια της αδιακρισίας. Ευνόητη είναι κατά συνέπεια η αξίωση του αρρώστου να υπάρχει η απαραίτητη φερεγγυότητα από την πλευρά του γιατρού και η πίστη ότι τα διαλαμβανόμενα και τα αποκαλυπτόμενα μεταξύ τους δε θα κοινολογηθούν. Η προφανής αυτή αξίωση δεν περιορίζεται μόνο μέσα στα πλαίσια των πληροφοριών που δίνονται στο γιατρό αλλά όσο και τη θεραπεία που ακολουθείται.

Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει ακόμα για τον άρρωστο πραγματικό συμφέρον ηθικής αλλά και υλικής φύσης να μην κοινολογηθεί η πάθηση από την οποία πάσχει ή η θεραπεία στην οποία έχει υποβληθεί. Είναι γνωστό ότι αρκετές παθήσεις έχουν, για την κοινή γνώμη, ακόμα και σήμερα, μειωτικό για το πρόσωπο του αρρώστου χαρακτήρα ενώ σε άλλες περιπτώσεις το συμφέρον του αρρώστου από την τήρηση του απορρήτου χωρίς το νόσημά του να έχει προσβλητικό χαρακτήρα, σχετίζεται με τις ΄πιθανές άλλου είδους αντιδράσεις ενός ορισμένου κύκλου ανθρώπων τις οποίες προσπαθεί να αποφύγει. Τέλος, καταστάσεις, οι οποίες από αυστηρά ιατρικής πλευράς, είναι καθ' όλα φυσιολογικές, μπορεί κάτω από ορισμένες συνθήκες να προσλάβουν το χαρακτήρα του απορρήτου.

Γίνεται έτσι προφανές ότι υπάρχει ευρύ φάσμα φυσιολογικών ή παθολογικών καταστάσεων που απαιτούν, από τη φύση τους, την απόλυτη εχεμύθεια του γιατρού. Χαρακτηριστικά μάλιστα λέγεται ότι και μόνο η είσοδος στο σ' 'ένα ιατρείο αποτελεί από τη φύση του γεγονός απόρρητο. Ο γιατρός έχει την



Σχετικά άρθρα
Μέρος 2ο-Ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας
Μέρος 3ο-Συνεχής εκπαίδευση του ψυχιάτρου στην προστασ
Μέρος 4ο-Ο ψυχικά ασθενής εταίρος στη θεραπευτική διαδ
Μέρος 5ο-Έχει ο ψυχίατρος υποχρέωση ενημέρωσης του ασθ
Μέρος 6ο -Θρησκευτικές, πολιτικές ή άλλες κοσμοθεωρητι
Μέρος 7ο -Η υπέρβαση της θέλησης του ασθενούς
Μέρος 8ο-Ο πειρασμός της εκμετάλλευσης του ασθενούς
Μέρος 9ο-Ο ψυχίατρος ως πραγματογνώμων
Μέρος 10ο-Τα όρια της ψυχιατρικής έρευνας
Μέρος 11ο -Ο ψυχίατρος και οι ειδικές νευροχειρουργικές
Μέρος 12ο-Ο ψυχίατρος και ο κίνδυνος υποταγής του σε πολ

Share |
 
papa
Ανοίξτε την Βουλή! Επιτρέπεται σύγχυση στα εθνικά θέματα; ¨Πορεία στην Ομίχλη της Κρίσης¨

 

 

Το ότι δεν φταίνε τα θύματα είναι, περίπου, βέβαιο. Τα περισσότερα δεν ήταν καν κάτοικοι της περιοχής. Να φταίνε, άραγε, τα μι

Το non paper της αμερικανικής πρεσβείας και η τουρκική επιχειρηματολογία για το τέλος ισχύος των διεθνών συνθηκών.

Επ

 

 

Πάρα πολύς κόσμος παραβρέθηκε στην παρουσίαση του βιβλίου του Αντώνη Βγόντζα ¨Πορεία στην Ομίχλης της Κρί

 

«ΔΙΚΗ»

20  χρόνια μετά την παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου

Εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα, 2009
<

webdesign by mediapro || content management by fgcms