ΑΝΤΩΝΗΣ ΒΓΟΝΤΖΑΣ

Αρθρογραφία  

arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
arrow
 






 

Loading

     Μέρος 2ο-Ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας
--
Επιστροφή στο ¨Ηθικά και Νομικά Διλήμματα της ψυχιατρικής πράξης¨

Σχετικά άρθρα  

   

1. Ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ψυχικά ασθενούς ως πλαίσιο άσκησης της ψυχιατρικής.

  • Διακήρυξη της Χαβάης/ΙΙ (παρ. 2):

«Κάθε ψυχίατρος θα πρέπει να προσφέρει στον ψυχικά άρρωστο την καλύτερη δυνατή θεραπεία, σύμφωνα με τις γνώσεις του και εφόσον γίνει αποδεκτή, πρέπει να τον θεραπεύει με την φροντίδα και το σεβασμό που οφείλεται στην αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων».

  • Διακήρυξη της Χαβάης/ΙΙ (παρ. 7):

«Ο ψυχίατρος ουδέποτε θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τις επαγγελματικές του δυνατότητες για να βλάψει την αξιοπρέπεια ή τα ανθρώπινα δικαιώματα οποιουδήποτε ατόμου ή ομάδας».

  • Διακήρυξη Μαδρίτης (παρ. 1):

«Οι ψυχίατροι υπηρετούν τους ασθενείς παρέχοντάς τους την καλύτερη δυνατή θεραπεία, σύμφωνα με την επιστημονική γνώση και τις ηθικές αρχές. Οι ψυχίατροι οφείλουν να επινοούν θεραπευτικές επεμβάσεις που ελάχιστα περιορίζουν την ελευθερία του ασθενή».

  • Διακήρυξη για τη συμμετοχή των ψυχιάτρων στη θανατική ποινή (όπως υιοθετήθηκε από την Παγκόσμια Ψυχιατρική Εταιρία στο Παγκόσμιο Συνέδριό της στην Αθήνα τον Οκτώβριο 1989):
    • Οι ψυχίατροι είναι γιατροί και δεσμεύονται από τον όρκο του Ιπποκράτη «να ασκούν τα καθήκοντά τους για το καλό των ασθενών τους και ποτέ να μην προκαλούν κακό».
    • Έχοντας υπόψη ότι:

- οι Αρχές για την Ιατρική Δεοντολογία των Ηνωμένων Εθνών συνιστούν (επιβάλλουν) στους γιατρούς - άρα και στους ψυχίατρους - να αρνούνται να ξεκινήσουν σχέσεις με φυλακισμένους, άλλες από αυτές που οδηγούν στην εκτίμηση, προστασία ή βελτίωση της σωματικής ή ψυχικής τους υγείας και, περαιτέρω,

- η Διακήρυξη της Χαβάης της Παγκόσμιας Ψυχιατρικής Εταιρίας αποφάσισε ότι ο ψυχίατρος υπηρετεί το συμφέρον του ασθενή και κουράρει κάθε ασθενή με την φροντίδα και το σεβασμό που οφείλεται στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ότι ο ψυχίατρος πρέπει να αρνηθεί να συνεργασθεί αν κάποιος τρίτος απαιτήσει πράξεις αντίθετες στις αρχές της ηθικής,

o Γνωρίζοντας ότι οι ψυχίατροι μπορεί να κληθούν να συμμετάσχουν σε πράξη που συνδέεται με εκτελέσεις,

o Διακηρύσσει ότι η συμμετοχή των ψυχιάτρων σε τέτοια πράξη παραβιάζει την επαγγελματική δεοντολογία (professional ethics).

  • Δήλωση και Απόψεις της ΠΨΕ για τα Δικαιώματα και τις Νομικές Εγγυήσεις των Ψυχικά Ασθενών (υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση της ΠΨΕ στην Αθήνα την 17η Οκτωβρίου 1989): Τα βασικά σημεία της Δήλωσης αυτής είναι:
    • Οι ψυχικά ασθενείς έχουν τα ίδια δικαιώματα και θεμελιώδεις ελευθερίες με τους υπόλοιπους πολίτες.
    • Οι ψυχικά ασθενείς δεν γίνονται αντικείμενο διακρίσεων λόγω της ασθένειάς τους.
    • Οι ψυχικά ασθενείς έχουν δικαίωμα σε μία επαγγελματική, ανθρώπινη και αξιοπρεπή θεραπεία και προστατεύονται από την εκμετάλλευση, κακοποίηση ή υποβάθμιση σύμφωνα με τη Διακήρυξη της Χαβάης ΙΙ.
    • Η νομοθεσία για την υγεία προνοεί για την επαρκή και αποτελεσματική θεραπεία σε όλους τους ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων και των ψυχικά ασθενών (είτε νοσηλεύονται είτε όχι), χωρίς διακρίσεις εις βάρος τους.
    • Η εθελοντική θεραπεία πρέπει να ενθαρρύνεται χωρίς διακρίσεις εις βάρος των ψυχικά ασθενών.
    • Η αναγκαστική νοσηλεία αποτελεί σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών του ψυχικά ασθενή. Γι' αυτό συγκεκριμένα και καθορισμένα κριτήρια και δικλείδες ασφαλείας είναι αναγκαία για μια τέτοια παρέμβαση.
    • Η διάγνωση για την ψυχική ασθένεια καθορίζεται σύμφωνα με τις διεθνώς αποδεκτές ιατρικές αρχές και την ιατρική επιστήμη.
    • Ανάγκη πρόβλεψης στην εθνική νομοθεσία για καθορισμό προσώπων που έχουν δικαίωμα να ζητήσουν την αναγκαστική νοσηλεία ψυχικά ασθενούς. Η τελική απόφαση εγκλεισμού λαμβάνεται από δικαστήριο μετά από ακρόαση.
    • Πλήρης ενημέρωση ψυχικά ασθενών για τη θεραπεία και τα δικαιώματά τους και δικαίωμα προσφυγής σε δικαστήριο.
    • Η αναγκαιότητα της συνέχισης του εγκλεισμού υπόκειται σε επανεξέταση σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία. Οι έγκλειστοι έχουν δικαίωμα κατάλληλης επιτήρησης για την προστασία τους. Οι έγκλειστοι έχουν δικαίωμα ελεύθερης επικοινωνίας, που περιορίζεται μόνο για λόγους υγείας και ασφάλειας.
    • Κλινικές δοκιμές και πειραματικές θεραπείες δεν διεξάγονται σε ψυχικά ασθενείς που νοσηλεύονται χωρίς τη θέλησή τους.
    • Όλα τα παραπάνω ισχύουν και για τους ψυχικά ασθενείς εγκληματίες.
  • Νόμος και Ψυχιατρική:

- Η άσκηση της ιατρικής και ειδικότερα της ψυχιατρικής δεν είναι - σε τελευταία ανάλυση - θέμα δεσμευτικών διατάξεων. Η δεοντολογία και ο νόμος πρέπει να είναι συνειδησιακή, πρώτα από όλα, υποχρέωση του κάθε γιατρού[1].

- Η Ιπποκρατική παραίνεση «ωφελέειν ή μη βλάπτειν» αποτελεί τη βασική θεραπευτική αρχή και στην Ψυχιατρική και η αξιολόγηση της σχέση όφελος/βλάβη είναι απολύτως αναγκαία. Από την άλλη ο νόμος ελέγχει την ιατρική φροντίδα με σκοπό την προστασία του ασθενούς από ενδεχόμενη βλάβη με βάση την υποψία ότι οι ψυχίατροι μπορεί να μην ενεργούν πάντοτε προς όφελός του. Αυτό έχει θεωρηθεί ως παραβίαση της επαγγελματικής αυτονομίας και έχει προκαλέσει διαμαρτυρίες κατά της Πολιτείας που δεν φαίνεται έτσι να εμπιστεύεται την ψυχιατρική φροντίδα. Η κατάσταση αυτή φαίνεται να στηρίζεται σε διαφορετική φιλοσοφική θεώρηση της ανάγκης του αρρώστου από τη μία πλευρά και της αποστολής του ψυχιάτρου από την άλλη. Ο νόμος αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσωπική αυτονομία και βλέπει με καχυποψία των πατερναλιστικό ρόλο του γιατρού, ενώ η ιατρική θέτει ως πρωταρχικό αγαθό την υγεία του αρρώστου και καταγγέλλει τη νομική παρέμβαση ως μη λαμβάνουσα υπόψη τις ιδιαιτερότητές της ιατρικής τακτική στην επιμέλεια της υγείας του αρρώστου και μη αποδίδουσα την προσήκουσα σημασία στην επιθυμία του γιατρού να βοηθήσει τον άρρωστο και στην ανάγκη του αρρώστου να βοηθηθεί. Ο ψυχίατρος, συχνά, θα πρέπει να προσθέσει στα δικαιώματα του ατόμου, τα δικαιώματα της ομάδος, της οικογένειας και της κοινωνίας. Και συχνά αιωρείται μεταξύ του καθήκοντος ως γιατρού και της θέσεώς του ως μέλους της κοινωνίας. Έχει να σταθμίσει ανάμεσα στην ανάγκη για νοσηλεία και στον κίνδυνο αυτοκτονίας ή ανθρωποκτονίας, ανάμεσα στη λύση του γάμου. Μέσα από ένα κυκεώνα αντιθέσεων και αλληλεπιδράσεων, ο ρόλος του ψυχιάτρου διαμορφώνεται, τελικά, από τον προσωπικό του ηθικό κώδικα (ηθικά προβλήματα), τον κώδικα της επαγγελματικής ομάδος (δεοντολογικά προβλήματα) και τους νόμους και τις διατάξεις της πολιτείας και της κοινωνίας (νομικά προβλήματα).

Ο ψυχίατρος υπόκειται βεβαίως στους ίδιους κανόνες της ιατρικής με τους άλλους γιατρούς, αλλά ο βαθμός της οικειότητος και της εξάρτησης που αναπτύσσεται ανάμεσα στον ψυχίατρο και τον άρρωστο είναι πολύ μεγαλύτερος σε σύγκριση με τις άλλες ιατρικές ειδικότητες. Ο ψυχίατρος δε, θα πρέπει να κατανοήσει, ότι η ειδική αυτή σχέση δεν μπορεί να είναι μέσον ικανοποίησης συναισθηματικών αναγκών ή άσκησης ελέγχου.

Τα ηθικά, δεοντολογικά και νομικά προβλήματα εκτείνονται σε ευρύτατο πεδίο στην ψυχιατρική πρακτική, αλλά ειδική αναφορά θα επιχειρηθεί, στα επόμενα, στα προβλήματα μόνον εκείνα που συνδέονται με την ψυχιατρική διάγνωση, τη θεραπεία και την ακούσια ή αναγκαστική νοσηλεία[2].

  • Ν. 2716/1999 «Ανάπτυξη και εκσυγχρονισμός των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και άλλες διατάξεις» (Α΄ 96):

- Άρθρο 2 παρ. 2: «Συνιστάται Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές στην Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ασθενών του ν. 2519/1997 (ΦΕΚ 165 Α΄/21.8.1997)».

- Άρθρο 2 παρ. 3: «Η Ειδική Επιτροπή Ελέγχου εποπτεύει και ελέγχει την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές όπως το δικαίωμα για αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης στις μονάδες ψυχικής υγείας, το δικαίωμα για εξειδικευμένη ατομική θεραπεία, το δικαίωμα να αμφισβητεί ο ασθενής στο δικαστήριο την ακούσια νοσηλεία, να συνομιλεί κατ' ιδίαν με το δικηγόρο, να έχει πρόσβαση στα δεδομένα των αρχείων που τον αφορούν, το δικαίωμα να προστατεύει την περιουσία του, το δικαίωμα της κοινωνικής του επανένταξη».


[1] Αντώνης Κουτσελίνης, Ιατροδικαστικά προβλήματα κατά την άσκηση της Ψυχιατρικής, Ψυχιατρική 1990, 1: 119 -122.

[2] Αντ. Κουτσελίνης, Βασικές αρχές βιοηθικής και ιατρικής δεοντολογίας και ιατρικής ευθύνης, Επιστημονικές Εκδόσεις «Γρηγόριος Παρισιάνος», 1999, σελ. 158.



Σχετικά άρθρα
Μέρος 2ο-Ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας
Μέρος 3ο-Συνεχής εκπαίδευση του ψυχιάτρου στην προστασ
Μέρος 4ο-Ο ψυχικά ασθενής εταίρος στη θεραπευτική διαδ
Μέρος 5ο-Έχει ο ψυχίατρος υποχρέωση ενημέρωσης του ασθ
Μέρος 6ο -Θρησκευτικές, πολιτικές ή άλλες κοσμοθεωρητι
Μέρος 7ο -Η υπέρβαση της θέλησης του ασθενούς
Μέρος 8ο-Ο πειρασμός της εκμετάλλευσης του ασθενούς
Μέρος 9ο-Ο ψυχίατρος ως πραγματογνώμων
Μέρος 10ο-Τα όρια της ψυχιατρικής έρευνας
Μέρος 11ο -Ο ψυχίατρος και οι ειδικές νευροχειρουργικές
Μέρος 12ο-Ο ψυχίατρος και ο κίνδυνος υποταγής του σε πολ

Share |
 
papa
Ανοίξτε την Βουλή! Επιτρέπεται σύγχυση στα εθνικά θέματα; ¨Πορεία στην Ομίχλη της Κρίσης¨

 

 

Το ότι δεν φταίνε τα θύματα είναι, περίπου, βέβαιο. Τα περισσότερα δεν ήταν καν κάτοικοι της περιοχής. Να φταίνε, άραγε, τα μι

Το non paper της αμερικανικής πρεσβείας και η τουρκική επιχειρηματολογία για το τέλος ισχύος των διεθνών συνθηκών.

Επ

 

 

Πάρα πολύς κόσμος παραβρέθηκε στην παρουσίαση του βιβλίου του Αντώνη Βγόντζα ¨Πορεία στην Ομίχλης της Κρί

 

«ΔΙΚΗ»

20  χρόνια μετά την παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου

Εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα, 2009
<

webdesign by mediapro || content management by fgcms